Przepisy i normy dotyczące odzieży BHP: Co musi wiedzieć każdy pracodawca?
Odzież ochronna i robocza to specjalne kategorie ubrań, które mają zapewniać komfort wykonywania pracy oraz chronić przed wynikającymi z niej czynnikami - podstawowymi, jak warunki atmosferyczne lub bardzo specjalistycznymi i zagrażającymi zdrowiu pracownika - np. substancje chemiczne. Podstawą weryfikacji czy odzież BHP realnie wypełnia te kryteria są normy i certyfikaty. Jakie obecnie obowiązują ubrania pracownicze i dlaczego są tak ważne? Wyjaśniamy.
Znaczenie norm i certyfikatów w odzieży roboczej i ochronnej
Normy i certyfikaty odzieży ochronnej mają za zadanie zabezpieczenie pracownika oraz standaryzację wymagań odnośnie ubrań BHP, z których korzysta. Odzież ochronna dla pracowników podlega więc określonym kryteriom, które z jednej strony zapewniają należyty poziom ochrony zdrowia podczas wykonywania obowiązków - z drugiej: są czytelną wytyczną dla pracodawców.
Czym są normy i certyfikaty odzieży ochronnej?
Certyfikaty i normy odzieżowe to gwarancja, że ubranie zostało wyprodukowane zgodnie z określonymi zasadami, a co za tym idzie spełnia powiązane z nimi wymogi. Odzież ochronna zabezpieczająca i obuwie robocze każdorazowo powinny być dostosowywana do specyfiki branży, w której będą używane. Podstawową normą, którą musi spełniać odzież ochronna jest PN-EN ISO 13688:2013-12, która zastąpiła obowiązującą wcześniej - PN-EN 340:2006. Wskazuje ona jednoznacznie, że ubranie spełnia rygorystyczne wymagania w zakresie wytrzymałości oraz zapewniania pracownikowi bezpieczeństwa.
Dlaczego odzież ochronna powinna spełniać normy?
Odzież ochronna musi bezwarunkowo spełniać normy i certyfikaty BHP, ponieważ zgodnie z prawem wpisuje się ona w katalog środków ochrony indywidualnej. Oznacza to, że ubrania BHP wpływają na bezpieczeństwo zdrowia pracownika, który wykonując swoje zadania jest narażony na niebezpieczne czynniki. Odzież ochronną stosuje się do czasuiustąpienia ryzyka związanego z ich występowaniem.
Jak certyfikacja odzieży ochronnej wpływa na bezpieczeństwo pracy?
Normy odzieży ochronnej potwierdzają, że dany element ubrania zabezpiecza użytkownika poprzez zastosowanie określonych wymiarów, tworzyw, technologii czy dodatków na etapie produkcji. To pewność pracownika, że dostarczana mu odzież chroni przed szkodliwymi czynnikami, na które jest narażony oraz wskazówka dla pracodawcy, że zabezpieczenie, którą zapewnia jest odpowiednie.
Rodzaje odzieży ochronnej i roboczej
Odzież ochronna i robocza to nie to samo - pierwsza kwalifikowana jest w przepisach BHP jako środek ochrony indywidualnej zabezpieczający pracownika przed czynnikami, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu - np. odzież gazoszczelna, z kolei druga zabezpiecza np. przed warunkami atmosferycznymi i innymi, niegroźnymi dla zdrowia i życia. Podstawowa klasyfikacja dzieli odzież roboczą na tę, która chroni przed:
nieszkodliwymi zabrudzeniami,
uszkodzeniami mechanicznymi o niegroźnych skutkach,
gorącymi czynnikami o niskim poziomie zagrożenia,
czynnikami atmosferycznymi.
Odzież ochronna to z kolei znacznie bardziej specjalistyczne ubrania, które podzielić możemy z uwagi na rodzaj zapewnianej ochronę - przed:
groźnymi dla zdrowia substancjami chemicznymi i biologicznymi,
temperaturami poniżej -50 st. C,
płomieniem i temperaturami powyżej 100 st. C,
promieniowaniem jonizującym,
ranami postrzałowymi i pchnięciem nożem,
utonięciem,
strumieniem pod wysokim napięciem,
przecięciem przez pilarkę łańcuchową,
wysokim napięciem prądu elektrycznego.
Podział odzieży ochronnej: kategorie i specjalizacje
Możemy wyróżnić trzy typy odzieży ochronnej:
najprostsze ubrania, zapewniające ochronę przed podstawowymi i nieszkodliwymi dla zdrowia czynnikami - np. zabrudzeniami środkami czystości, uszkodzeniami mechanicznymi czy warunkami atmosferycznymi;
ubrania, które mają chronić pracownika przed konkretnym, szkodliwym czynnikiem, z reguły powiązanym ze stanowiskiem pracy. Może to być więc np. ochrona przy spawaniu, odzież ostrzegawcza dla drogowców czy ubrania dekarskie;
odzież ochronna, a więc bardzo specjalistyczne ubrania BHP, które zabezpieczają przed najgroźniejszymi czynnikami, jak płomienie, skrajnie niskie temperatury, ale także: niebezpieczne substancje czy promieniowanie.
Producenci odzieży ochronnej oferują również konkretne rodzaje ubrań BHP przeznaczonych dla określonych zawodów. Wówczas spełniają one kryteria norm wymaganych w danej specjalizacji - np. ubrania ochronne dla strażaków, które są zgodne z PN-EN 1486 czy odzież dla elektryków, spełniająca normy: PN-EN 60895, PN-EN 1149, PN-EN 50286, PN-EN 61482-1-2, PN-EN 61340.
Odzież robocza BHP: normy i wymagania
Podstawową normą, która reguluje wytyczne tyczące się wszystkich rodzajów odzieży ochronnej jest PN-EN ISO 13688:2013-12. Wskazuje ona ogólne wymagania w zakresie funkcjonalności ubrań, procesu ich zużywania oraz kompatybilności poszczególnych elementów odzieży ze sobą. Reguluje tym samym obowiązki producentów w zakresie wytwarzania takiej odzieży, ale także jej testowania czy znakowania.
Normy prawne dotyczące odzieży ochronnej i roboczej
Odzież ochronna oraz, wchodząca w jej skład, robocza to ubrania, które muszą spełniać ogólne kryteria, jak OEKO-TEX® Standard 100 czy Akredytację OiB oraz szczegółowe - różniące się w zależności od stanowiska i branży, w której mają być użytkowane.
Odzież ochronna: przepisy BHP i minimalne wymagania
Najważniejsze, obowiązujące obecnie normy ogólne to: PN-P-84525:1998 dla odzieży roboczej oraz PN-EN ISO 13688:2013-12 dla odzieży ochronnej. Muszą one także spełniać wymogi Polskich Norm oraz zapewniać pracownikowi wygodę i ergonomię.
Normy na ubranie BHP: jakie są wymagania?
Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca musi zapewnić zatrudnionym w swojej firmie pracownikom profesjonalną odzież roboczą. Czy przepisy regulują, kiedy obowiązek ten należy wypełnić? Owszem - artykuł 237 Kodeksu pracy wskazuje jasno: jeśli w zakładzie pracy zachodzą wymagania BHP, sanitarne lub technologiczne wymagające odpowiedniej odzieży, pracodawca powinien ją zapewnić. Podobnie wygląda sytuacja, kiedy podczas wykonywania czynności zawodowych, prywatna pracownicza odzież może ulec zniszczeniu lub zabrudzeniu. Kiedy pracownik musi stosować odzież ochronną? Zawsze, kiedy jest narażony na kontakt z czynnikami niebezpiecznymi, jak np. woda, ogień, opary, duże natężenie hałasu, elektryczność.
Normy bezpieczeństwa: jak odzież ochronna zapewnia ochronę pracownikowi?
Przepisy BHP dotyczące odzieży ochronnejnie wskazują jednoznacznie na rodzaj ubrań, który należy zastosować - muszą one jednak odpowiadać regulaminowi zakładu pracy, w którym wskazywane są rodzaje ryzyk występujących na danym stanowisku oraz ich stopień. Podstawową funkcją odzieży ochronnej jest odizolowanie pracownika od szkodliwych czynników, na które jest narażony wykonując swoje zadania.
Praktyczne aspekty stosowania odzieży ochronnej i roboczej
Po stronie pracodawcy jest zapewnienie odzieży roboczej i ochronnej, w skład której wchodzić mogą: spodnie robocze, obuwie dla pracownika, bluzy robocze czy kombinezony. Ważna część każdego rodzaju odzieży ochronnejto także akcesoria, jak hełmy, ochronniki słuchu czy okulary. Każdorazowo oprócz wypełniania wymaganych norm muszą one jednak spełniać także kryteria funkcjonalne.
Jak odpowiednia odzież ochronna chroni pracownika?
Odzież dla pracowników dzięki określonej konstrukcji, materiałom oraz właściwościom pozyskanym na etapie produkcji, zabezpiecza przed czynnikami szkodliwymi dla zdrowia. Może ona izolować od nich - np. odzież gazoszczelna lub powstrzymywać ich działanie - np. odzież odporna na czynniki gorące.
Stosowanie odzieży ochronnej na miejscu pracy
Czy pracodawca ma obowiązek zapewnić odzież ochronną?W przypadku występowania czynników ryzyka na stanowisku pracy - tak. Po jego stronie jest także konserwacja, pranie i naprawa ubrań BHP oraz: weryfikacja czy nadal zapewniają właściwości ochronne. Podstawą jest tu regularna wymiana, której podlega odzież robocza. Co ile przysługuje nowa? Przepisy nie określają tego precyzyjnie - okres użytkowania odzieży i obuwia roboczego ustala regulamin zakładu pracy -kiedy jednak ulegną one zniszczeniu pracownik musi otrzymać nowe.
Odzież robocza i obuwie: praktyczne aspekty
Normy dla ubrań BHP to jednak nie wszystko. Dobierając odzież dla pracownika pamiętajmy o tym, że musi ona spełniać podstawowe zasady ergonomii. Powinna być dopasowana rozmiarem, a przy tym umożliwiać zachowanie swobody ruchów podczas wykonywania obowiązków zawodowych, nie zagrażając pracownikowi.
Normy i certyfikaty odzieży roboczej i ochronnej
Pamiętajmy o tym, że ubrania ochronne powinny być oznakowane także odpowiednimi certyfikatami - CE i EAC. Świadczą one nie tylko o spełnianiu przez niego technicznych kryteriów, ale i zapewnianiu wysokiej jakości i zgodności z wymaganymi przepisami.
Certyfikaty odzieży roboczej: co powinny zawierać?
Podstawowym certyfikatem dla odzieży roboczej jest znak CE, który wskazuje na jej zgodność z przepisami obowiązującymi w Unii Europejskiej. Wśród innych popularnych znaleźć można np. OEKO-TEXR® .
Jak odzież ochronna spełnia wymagania certyfikatów?
Podstawą przyznania odzieży ochronnej certyfikatu jest spełnienie norm wskazanych do pracy w określonym zakładzie - np. wskazany już certyfikat CE, EAC, który potwierdza spełnianie wymagań technicznych narzuconych przez Euroazjatycką Unię Celną lub zapewnienia określonych właściwości - np. OEKO-TEXR® Standard 100, który weryfikuje produkty tekstylne na każdym etapie produkcji.
Kluczowe Wskazówki dla Pracodawców: Jak Zapewnić Odpowiednią Odzież Ochronną dla Pracowników?
Każdy pracodawca powinien zapewnić swoim pracownikom odpowiednią odzież ochronną zgodnie z obowiązującymi normami i certyfikatami. Odzież ochronna musi spełniać określone wymagania, aby skutecznie chronić pracowników przed zagrożeniami specyficznymi dla ich branży, np. chemikaliami czy wysokimi temperaturami. Ważne jest również regularne sprawdzanie i wymiana odzieży, aby zachować jej właściwości ochronne. Przestrzeganie tych zasad zwiększa bezpieczeństwo w miejscu pracy i jest zgodne z przepisami BHP.
Kamizelka ostrzegawcza samochodowa powinna znaleźć się w każdym aucie – w razie awarii pozwoli znajdującemu się obok pojazdu kierowcy zachować widoczność nawet po zmroku. Jednak kamizelki o wysokiej widoczności to też niezbędny element wyposażenia pracowników budowy, robót drogowych i wielu innych prac. Sprawdź, czym się kierować przy zakupie kamizelki ostrzegawczej!
Czy kamizelka ostrzegawcza jest obowiązkowa?
Kamizelka ostrzegawcza to niedrogi element garderoby, którą powinien mieć każdy. Przydaje się nie tylko w samochodzie, ale też podczas jazdy rowerem po zmroku czy chociażby jako ochrona pieszego idącego poboczem.
Czy trzeba mieć kamizelką ostrzegawczą w samochodzie? Polskie przepisy nie nakładają na kierowców takiego wymogu. Wskazują m.in. na konieczność posiadania trójkąta odblaskowego i gaśnicy. Choć nie dostaniesz mandatu za brak kamizelki ostrzegawczej, zdecydowanie warto ją mieć. Jeśli często podróżujesz z pasażerami, najlepiej zaopatrz się w kamizelki odblaskowe w takich ilościach, by w razie potrzeby zapewnić widoczność także pasażerowi.
Kamizelka odblaskowa ostrzegawcza – obowiązek w wielu zawodach
O ile kamizelka o intensywnej widzialności na motocykl, rower czy do auta nie jest wymagana przez przepisy, o tyle w części zawodów – już tak. Profesjonalna odzież ostrzegawcza to konieczny element garderoby pracowników lotnisk, operatorów ciężkiego sprzętu, budowlańców, osób wykonujących swoje obowiązki służbowe na drogach czy w obszarach kolejowych.
Jeśli chodzi o kamizelki ostrzegawcze, przepisy w 2023 r. wymagają, by miały one jeden z trzech kolorów: żółty, pomarańczowy lub czerwony. Oprócz fluorescencyjnych barw, muszą też mieć jeszcze elementy odblaskowe.
Odzież o intensywnej widzialności dzieli się na klasę pierwszą, drugą i trzecią. W przypadku kamizelek ostrzegawczych możliwe są tylko klasy pierwsza i druga, ponieważ w klasie trzeciej konieczne są odblaski na rękawach lub nogawkach. Taką normę spełniają np. kurtki ostrzegawcze.
Kamizelka o wysokiej widoczności klasy pierwszej musi mieć 0,14 m2 fluorescencyjnego tła, natomiast łączna powierzchnia odblasków musi mieć 0,10 m2. W przypadku klasy drugiej wartości te wynoszą odpowiednio 0,50 m2 oraz 0,13 m2. Profesjonalną kamizelką klasy 2 jest ORLA Kamizelka ostrzegawcza. Dostępna w dwóch kolorach – pomarańczowym i żółtym, spełnia unijne normy EN ISO 20471 oraz EN ISO 13688. Dwa odblaskowe pasy o szerokości 5 cm zapewniają widoczność, a anatomiczne dopasowanie gwarantuje komfort użytkowania odblaskowej kamizelki ostrzegawczej zarówno podczas wykonywania obowiązków zawodowych, jak i podczas podróży rowerem, motocyklem czy pieszo.
Kamizelka ostrzegawcza letnia i zimowa na miarę potrzeb
Wybierając kamizelkę odblaskową ostrzegawczą dla pieszych, rowerzystów czy motocyklistów, zwróć uwagę przede wszystkim na jej rozmiar oraz jakość materiału. Wbrew pozorom dopasowanie do ciała ma bardzo duże znaczenie – szczególnie, gdy w kamizelce będziesz podróżować przez dłuższy czas. Tego rodzaju odzież zapewniająca ochronę ciała dostępna jest w standardowych rozmiarach – od S do 3XL. Co istotne, produkty te nie dzielą się na kamizelki o intensywnej widzialności damskie i męskie – są to uniwersalne elementy garderoby, o prostym fasonie.
W chłodne miesiące ochronę przed zimnem, wiatrem i opadami zapewni ocieplana robocza kamizelka ostrzegawcza. Model REMS Kamizelka ostrzegawcza ocieplana posiada ciepłą warstwę wewnętrzną. Dodatkowym udogodnieniem jest zapięcie na zamek, zamiast na tradycyjne rzepy. Rozwiązanie to pozwala na lepsze zabezpieczenie przed niską temperaturą i czynnikami atmosferycznymi. Kamizelka ostrzegawcza REMS posiada też dwie kieszenie po stronie wewnętrznej, które pozwalają na przechowywanie przydatnych w pracy akcesoriów.
Ile kosztuje kamizelka ostrzegawcza odblaskowa?
Zakup kamizelki odblaskowej BHP raczej nie zrujnuje domowego budżetu osoby, która chce być widoczna podczas jazdy na rowerze czy mieć takie ważne zabezpieczenie w samochodzie.
W sklepach i na aukcjach internetowych można też znaleźć znacznie tańsze produkty. Czy kamizelki odblaskowe żółte i pomarańczowe za 4-5 zł różnią się czymś od tych od sprawdzonego producenta, za kilkanaście złotych? Choć pozornie mogą wyglądać tak samo, różnicę odczujesz w długości użytkowania produktu. Ostrzegawczy materiał odblaskowy na kamizelki wysokiej jakości jest znacznie trwalszy – pozostaje w tym samym kształcie po wielu cyklach prań. Tymczasem tanie kamizelki odblaskowe często tracą swoje właściwości już po 2-3 praniach.
Jeśli więc nie chcesz przez 2 lata chodzić w nigdy niepranej kamizelce, wybierz produkt wyższej klasy. Jakość ma znaczenie szczególnie wtedy, gdy kupujesz kamizelki odblaskowe ostrzegawcze BHP dla swoich pracowników.
Oczywiście więcej zapłacisz za ocieplaną kamizelkę ostrzegawczą z kieszeniami. Za wspomniany wcześniej model REMS zapłacisz 166 zł. W tym wypadku jednak szczególnie trzeba wziąć pod uwagę jakość. Kamizelka słabej klasy, nieprzepuszczającego powietrza materiału spowoduje znaczny dyskomfort podczas pracy. Zdecydowanie lepiej postawić na produkty sprawdzonego producenta kamizelek ostrzegawczych.Autor: Paweł Sokołowski
CO TO JEST ZNAK CE?
Oznaczenie CE (Conformité Européenne) to europejski znak zgodności. Użycie go na opakowaniu produktu świadczy o zastosowaniu i spełnieniu przez producenta odpowiednich wymagań zawartych w dyrektywach / rozporządzeniach europejskich, a także w normach europejskich obejmujących dany wyrób. Produkt spełniający wymagania bezpieczeństwa będzie oznakowany znakiem CE dając tym samym informację użytkownikowi, że jest bezpieczny i poprawnie wprowadzony do obrotu.PO CO ZOSTAŁ WPROWADZONY?
Po zniesieniu przez Unię Europejską wszelkich barier w handlu między krajami członkowskimi oraz ustanowieniu wspólnej polityki wobec krajów partnerskich spoza UE, utworzony został w skali Wspólnoty obszar swobodnego przepływu towarów. Główną barierą w handlu pozostały jednak wewnątrzpaństwowe wymagania dotyczące np. jakości i bezpieczeństwa wyrobów. Stosowane przez państwa własne systemy przepisów i norm często znacząco różniły się od innych. Powodowało to szereg problemów dla producentów, którzy chcąc sprzedawać swój produkt w różnych krajach, za każdym razem musieli spełniać odrębne wymagania.
Ze względu na bezpieczeństwo konsumentów, nie można było zlikwidować norm, więc jedynym wyjściem było ujednolicenie systemów krajowych, tak aby na obszarze całej Wspólnoty towary podlegały takim samym wymaganiom.
W 1993 r. stworzone zostały, na szczeblu Unii Europejskiej, europejskie akty prawne zwane DYREKTYWAMI NOWEGO PODEJŚCIA. Określały one zasadnicze wymagania bezpieczeństwa dla różnych grup wyrobów, które należy spełnić przed ich wprowadzeniem do obrotu lub oddaniem do użytku na Jednolitym Rynku Europejskim.
CZY OZNACZENIE CE JEST OBOWIĄZKOWYM CZY DOBROWOLNYM OZNAKOWANIEM?
jeżeli wyrób podlega pod którąś z Dyrektyw Nowego Podejścia oznakowanie CE jest obowiązkowe.
nadawanie oznakowania CE na wyroby, które nie podlegają pod Dyrektywy Nowego Podejścia jest zabronione.
KTO MOŻE NADAĆ ZNAK CE?
Oznakowanie CE może nadać producent lub jego upoważniony przedstawiciel. Większość wyrobów podlega pod Moduł A czyli moduł samooceny producenta. Jeśli mamy do czynienia z innym modułem (B lub D) należy uzyskać certyfikat badania typu UE we współpracy z jednostką notyfikowaną (instytutem certyfikującym).
CZYM JEST CERTYFIKAT CE?
Pojęcie "Certyfikat CE" w nomenklaturze dyrektyw Nowego Podejścia nie istnieje. Jeśli ktoś mówi o certyfikacie CE to najprawdopodobniej chodzi mu o deklarację zgodności UE lub o certyfikat badania typu UE potwierdzający zgodność produktu z odpowiednią normą EN.
Aktualnie proces znakowania i certyfikacji regulowane jest przez Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (2016 425 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie środków ochrony indywidualnej oraz uchylenia dyrektywy Rady 89 686 /EWG).
Źródło: https://www.oznakowanie-ce.plAutor: Grzegorz Nowak
W 2022 roku zgłoszono w Polsce aż 66606 wypadków przy pracy. 365 osób spośród poszkodowanych poniosło bardzo poważne obrażenia, a ilość wypadków śmiertelnych wyniosła 180. W niemal 80% uszkodzeniu uległy kończyny dolne lub górne. Wśród najczęstszych przyczyn był kontakt z nieruchomym lub ruchomym obiektem. Te dane jasno wskazują, jak istotne jest zapewnienie pracownikom odpowiedniej odzieży ochronnej.
Różnice między odzieżą ochronną a roboczą
Na początek jednak warto rozwiać istotny błąd. Określenie „odzież ochronna BHP” oraz „odzież robocza” są używane często zamiennie. Jednak nie oznaczają one tego samego. Aby w pełni odpowiedzieć na to pytanie, warto poznać dokładne definicje obu pojęć.
Definicja odzieży roboczej i ochronnej
Odzież robocza to odzież stosowana w środowisku pracy, gdy istnieje duże ryzyko zabrudzenia lub uszkodzenia odzieży wierzchniej. Innymi słowy, odzież robocza zastępuje ubranie pracownika w sytuacji, gdy ten może ją ubrudzić lub zniszczyć w czasie wykonywania swoich obowiązków. Użycie jednolitych strojów roboczych może być również związane z budową rozpoznawalności marki (np. pracownicy banków czy firm ubezpieczeniowych).
A czym jest odzież ochronna? Definicja mówi, że jest to odzież stosowana w środowisku pracy, która ma okryć lub zastąpić odzież osobistą. Ponadto została ona zaprojektowana w celu zapewnienia ochrony przed zagrożeniami. Oba warunki muszą zostać spełnione, zatem odzież robocza, która nie chroni przed konkretnymi, niebezpiecznymi substancjami lub zdarzeniami, nie jest odzieżą ochronną.
Zastosowania odzieży roboczej i ochronnej
Kiedy stosowana jest odzież ochronna? Przykłady takich sytuacji można spotkać w każdej gałęzi przemysłu. Najczęściej używana jest ona przez pracowników na halach oraz pracujących w terenie, a jej zadaniem jest ochrona przed uderzeniami i skaleczeniami (jak buty ochronne ze stalowym podnoskiem). Istnieje również odzież ochronna do spawania czy grube fartuchy dla laborantów, którzy mają kontakt z niebezpiecznymi substancjami.
Ubrania robocze są wykorzystywane jeszcze częściej. Spotkać je można w placówkach, które dbają o rozpoznawalność swojej marki, związanej także ze strojem pracowników. Stroje robocze wykorzystywane są również szeroko w gastronomii.
Rodzaje odzieży ochronnej i roboczej
Każdą odzież można podzielić zgodnie z częścią garderoby, jaką stanowią: rękawice ochronne lub robocze, spodnie, bluzy, buty czy kamizelki. Warto jednak zwrócić większą uwagę na podział odzieży ochronnej w zależności od czynnika, przed którym ma chronić. W tym kontekście wymienić można:
Odzież ochronna dla spawaczy, chroniąca przed łukiem elektrycznym, oparzeniami oraz odpryskami.
Uprzęże związane z pracą na wysokości.
Izolacyjna odzież ochronna, stosowana wśród elektryków.
Ubrania odblaskowe, chroniące pracowników drogowych, a także służby specjalne operujące na miejscu wypadku drogowego.
Odzież ochronna przeciwchemiczna, wytrzymująca krótkie oddziaływanie z niebezpiecznymi substancjami żrącymi.
Słuchawki ochronne zabezpieczające przed zbyt głośną pracą urządzeń.
Odzież ochronna trudnopalna dla strażaków i osób pracujących w pobliżu ognia.
Ponadto kategorie odzieży ochronnej mogą dotyczyć także pór roku, jak odzież ochronna zimowa i letnia.
Oznaczenia odzieży ochronnej
Typy odzieży ochronnej można scharakteryzować też pod kątem obszarów ciała, które mają chronić.
Odzież ochronna (symbol U).
Środki ochrony kończyn dolnych (symbol N).
Środki ochrony kończyn górnych (symbol R).
Środki ochrony głowy (symbol G).
Środki ochrony twarzy i oczu (symbol T).
Środki ochrony słuchu (symbol S).
Środki ochrony układu oddechowego (symbol D).
Środki chroniące przed upadkiem z wysokości (symbol W).
Środki izolujące cały organizm (symbol I).
Jak zatem dobrać odpowiednią odzież ochronną i roboczą do swojego stanowiska pracy? Za to odpowiada zawsze pracodawca!
Obowiązki pracodawcy w zakresie odzieży ochronnej i roboczej
Zgodnie z aktualnymi przepisami pracy, pracodawca ma obowiązek nieodpłatnie dostarczyć pracownikowi odzież roboczą, ochronną i środki ochrony indywidualnej, jeśli tego wymagają warunki pracy. Co istotne, decydujące są warunki, jakie panują w danym środowisku pracy, a nie na przykład nazwa stanowiska. Z tego powodu pracownicy na podobnych stanowiskach w różnych firmach mogą otrzymać inny zestaw odzieży.
Odzież ochronna obowiązkiem pracodawcy
Pracodawca ma obowiązek ustalić, jaka profesjonalna odzież robocza i ochronna jest potrzebna poszczególnym pracownikom. Najczęściej odbywa się to podczas dialogu z pracownikami lub ich przedstawicielem. Następnie ustalenia te są wpisywane do regulaminu pracy, który określa warunki przebywania w miejscu pracy, a także wyposażenie pracowników w narzędzia, materiały, odzież ochronną i roboczą oraz środki ochrony indywidualnej i higieny. Z reguły szczegóły przedstawione są jako tabela przydziału odzieży ochronnej dla każdego stanowiska.
Odzież i obuwie robocze, które zapewnia pracodawca
Ubrania robocze i ochronne przydzielane są bezpłatnie. Jednocześnie stanowią one cały czas własność pracodawcy. Oznacza to, że po rozwiązaniu stosunku pracy, wszystkie środki ochrony indywidualnej oraz przydzieloną odzież należy zwrócić przełożonemu. Także w sytuacji zniszczenia ubrania z winy pracownika konieczny jest zwrot kosztów poniesionych na zakup (po uwzględnieniu amortyzacji).
Obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa pracowników
Do obowiązków pracodawcy, związanych z odzieżą ochronną i roboczą, należy także jej czyszczenie, a także konserwacja, naprawa, odpylanie czy odkażanie. Często jednak pracownicy piorą swoje ubrania robocze we własnym zakresie. W takim przypadku przysługuje im zwrot kosztów, jakie ponoszą.
Normy i certyfikaty odzieży roboczej i ochronnej
Odzież robocza nie wymaga certyfikacji, ponieważ jej podstawowym zadaniem jest ochrona przed zabrudzeniem lub zniszczeniem odzieży osobistej. Jednak specjalistyczna odzież ochronna dla pracowników musi spełniać określone normy i kryteria, aby skutecznie chroniła przed niebezpieczeństwami w środowisku pracy.
Materiały odzieży: co decyduje o ich właściwościach ochronnych?
Ubrania ochronne wykonywane są z materiałów naturalnych (bawełna), sztucznych (na bazie celulozy) oraz syntetyczne (poliester czy poliamid). Na ich bazie stworzono kilkadziesiąt popularnych materiałów o określonych właściwościach. Wśród nich znaleźć można takie jak:
Ortalion na bazie poliestru. Cechuje się bardzo niską gramaturą oraz dużą wytrzymałością na uszkodzenia.
Polar, miękka i ciepła dzianina poliestrowa.
Stretch, czyli tkaniny rozciągliwe z dodatkiem lycry lub PBT.
Sztruks, ciepła tkanina bawełniana odporna na przecięcia i rozdarcia, jednak podatna na przetarcia.
Nylon balistyczny, wykorzystywany też przy produkcji kamizelek kuloodpornych. Jest bardzo odporny na uszkodzenia i przetarcia.
Kevlar, materiał elastyczny, a także niezwykle wytrzymały.
Wybór odpowiedniego materiału zależny jest od środowiska pracy oraz przeprowadzonej analizy ryzyk zawodowych.
Certyfikacja normami EN ISO: co to oznacza dla odzieży ochronnej?
W Polsce obowiązuje aktualnie rozporządzenie UE nr 2016/425 z dnia 16 marca. Określa on szereg norm dla poszczególnych typów odzieży ochronnej oraz specjalistycznej. To właśnie tam zawarte są dokładne parametry, jakie spełniać musi odzież ochronna dla strażaków, spawaczy oraz innych stanowisk.
Wszystkie ubrania ochronne muszą posiadać też certyfikaty, potwierdzające spełnienie powyższych norm. W celu ich nadania, odzież poddaje się rygorystycznym badaniom laboratoryjnym, które następnie należy powtarzać w regularnych odstępach czasu.
Podsumowanie: odzież ochronna i robocza
W Polsce dochodzi wciąż do wielu wypadków przy pracy. Aby zapewnić pracownikom jak najlepszą ochronę, stosuje się odzież ochronną oraz środki ochrony indywidualnej zgodnie z tabelą przydziału odzieży ochronnej. Każdy taki ubiór musi spełnić normy odzieży ochronnej, potwierdzające ochronę przed niebezpieczeństwami w środowisku pracy.
Na wielu stanowiskach pracownik otrzymuje również odzież roboczą, która chroni ubranie osobiste przed zniszczeniem lub zabrudzeniem. W tym przypadku nie ma konieczności uzyskiwania certyfikatów.
Zarówno odzież robocza, jak i ochronna należy do pracodawcy, który powinien o nią dbać: czyścić, naprawiać i konserwować.Autor: Grzegorz Nowak
